Słońce i nasłonecznienie

Geodezyjny środek Polski (centroid) znajduje się w miejscowości Nowa Wieś w gminie Kutno (województwo łódzkie). Punkt ten wyznaczono na podstawie geometrycznego środka granic administracyjnych kraju i oznaczono pamiątkowym słupkiem, do którego można dojechać.

W kontekście kalkulatora Słońce i nasłonecznienie opcja „Środek Polski” w wyborze lokalizacji odpowiada przybliżonym współrzędnym tego rejonu (ok. 52°N, 19,5°E). Czasy wschodu, zachodu i długość dnia dla „środka Polski” są reprezentatywne dla centralnej części kraju i przydatne m.in. dla użytkowników fotowoltaiki z tego obszaru.

Kolumny wschód i zachód w tabeli astronomicznej podają godzinę (w Twojej strefie czasowej — CET lub CEST) oraz kierunek (azymut) Słońca w momencie wschodu i zachodu.

Czas — podawany jest w formacie HH:mm w czasie urzędowym obowiązującym w Polsce (zimą CET, latem CEST), bez potrzeby przeliczania.

Kierunek (azymut) — to kąt mierzony od północy (0°) zgodnie z ruchem wskazówek zegara: np. E = 90° (wschód), W = 270° (zachód). Skróty typu E, ENE, WSW oznaczają kierunek świata; liczba w stopniach to dokładny azymut. Wiedza o azymucie pomaga m.in. w ocenie nasłonecznienia elewacji lub ustawienia paneli względem wschodu i zachodu.

Południe słoneczne to moment w ciągu dnia, w którym Słońce znajduje się najwyżej nad horyzontem (w górnej kulminacji). W tym czasie nasłonecznienie jest zwykle największe, a przy bezchmurnym niebie panele PV osiągają szczytową produkcję w ciągu doby.

Godzina południa słonecznego nie pokrywa się dokładnie z 12:00 czasu urzędowego — zależy od długości geograficznej i tzw. równania czasu, dlatego w tabeli podajemy ją z dokładnością do sekund (HH:mm:ss). Dla użytkowników fotowoltaiki kolumna „Południe słoneczne” pomaga ocenić, kiedy w danym dniu i lokalizacji można spodziewać się maksymalnego uzysku z instalacji.

Zmierzch to okres, gdy Słońce jest już pod horyzontem, ale niebo wciąż jest częściowo oświetlone. W astronomii i nawigacji wyróżnia się trzy fazy w zależności od głębokości Słońca pod horyzontem:

• Zmierzch cywilny — Słońce 6° pod horyzontem; na zewnątrz wciąż można wykonywać codzienne czynności bez sztucznego światła. Dla fotowoltaiki często traktowany jako granica „praktycznego” dnia.
• Zmierzch nawigacyjny — Słońce 12° pod horyzontem; widoczny jeszcze horyzont morski; używany w nawigacji.
• Zmierzch astronomiczny — Słońce 18° pod horyzontem; niebo wystarczająco ciemne do obserwacji astronomicznych.

W tabeli podajemy początek i koniec każdej z tych faz (start / koniec). Czasy zmierzchów są liczone bez korekty refrakcji atmosferycznej; różnice względem innych źródeł mogą wynieść ok. 1–2 minuty.

Różnice rzędu do ok. minuty między naszym kalkulatorami a innymi serwisami (kalendarze astronomiczne) są normalne i wynikają z:

• Różnych algorytmów — stosowane są m.in. wzory NOAA, Meeus (Astronomical Algorithms), USNO; każdy ma nieco inne przybliżenia.
• Sposobu uwzględnienia refrakcji — załamanie światła w atmosferze przesuwa wschód/zachód o kilkadziesiąt sekund; modele refrakcji bywają uproszczone.
• Zaokrągleń i stref czasowych — prezentacja do minuty vs sekundy oraz dokładność przejść strefowych.

Nasze dane są obliczane lokalnie wg algorytmów NOAA, bez zewnętrznych API. Trendy sezonowe, długość dnia oraz względne zmiany z dnia na dzień są poprawne i w zupełności wystarczające do celów planowania i oceny produkcji z instalacji PV.

CET i CEST to skróty oznaczające strefy czasowe obowiązujące w Polsce (i w większości Europy Środkowej).

• CET (ang. Central European Time) — czas środkowoeuropejski, tzw. czas zimowy. Odpowiada UTC+1, czyli o godzinę do przodu względem czasu uniwersalnego (GMT). W Polsce obowiązuje od ostatniej niedzieli października do ostatniej niedzieli marca.

• CEST (ang. Central European Summer Time) — czas środkowoeuropejski letni, tzw. czas letni. Odpowiada UTC+2, czyli o dwie godziny do przodu względem UTC. W Polsce obowiązuje od ostatniej niedzieli marca do ostatniej niedzieli października.

W tabelach na tej stronie wszystkie godziny (wschód, zachód, południe słoneczne, zmierzchy) podane są w czasie urzędowym obowiązującym w danym momencie w Polsce — czyli zimą w CET, latem w CEST. Nie musisz nic przeliczać: 7:23 to po prostu 7:23 rano u Ciebie na zegarku.